Takograf Verisi İndirme: Türkiye'de Kaç Günde Bir Zorunlu?
Evet, Türkiye'de sayısal takograf verilerini düzenli olarak indirmek ve kart verme otoritesi olan TOBB'a göndermek zorunlu. TOBB, sürücü kartı verilerinin en çok 25 günde bir gönderilmesini istiyor. Araç ünitesindeki verilerin ise Karayolu Taşıma Yönetmeliği'ne göre düzenli dönemlerle arşivlenip TOBB'a gönderilmesi gerekiyor.
Bu yazıda; verileri kimin, ne sıklıkla indirmesi gerektiğini, nereye göndereceğini, ne kadar süre saklayacağını ve kurala uyulmazsa ne olacağını resmî düzenlemelere dayanarak anlatıyoruz.
Veri indirme zorunluluğu hangi düzenlemelere dayanıyor?
Takograf verilerinin indirilmesi, saklanması ve gönderilmesi tek bir metinde değil, birkaç düzenlemede yer alıyor:
| Düzenleme | Ne diyor? |
|---|---|
| AETR Anlaşması | Türkiye'nin 1999'da taraf olduğu anlaşma; sayısal takograf uygulamasının dayanağı |
| Karayolu Taşıma Yönetmeliği, Madde 40/31 | Yetki belgesi sahipleri, sayısal takograf zorunlu olan taşıtlarının takograf ünitelerindeki verileri elektronik ortamda arşivlemek ve Bakanlığın belirlediği kart verme otoritesine göndermek zorunda |
| Karayolu Taşıma Yönetmeliği, Madde 35 | Şoförler ve onları çalıştıran yetki belgesi sahipleri, çalışma ve dinlenme sürelerinde AETR'ye, 2918 sayılı Kanun'a ve Karayolları Trafik Yönetmeliği'ne uymak zorunda |
| Karayolları Trafik Yönetmeliği, Madde 98 | Takograf kayıtları 1 ay araçta, 5 yıl işyerinde saklanır |
| 2918 sayılı Kanun, Madde 31 | Takograf kayıtları veri tabanı üzerinden denetlenebilir; kayıtların saklanmasına ilişkin kurallar yeni yönetmelikle belirlenecek |
Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı'nın belirlediği kart verme otoritesi TOBB'dur (Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği). Takograf kartları TOBB tarafından verilir ve indirilen veriler TOBB'un sistemine yüklenir.
Kaç günde bir indirilmeli?
| Veri | Sıklık | Dayanak |
|---|---|---|
| Sürücü kartı | En çok 25 günde bir TOBB'a gönderilmeli | TOBB'un AETR kapsamında odalara gönderdiği yazı |
| Araç ünitesi (takograf cihazı) | Düzenli dönemlerle elektronik ortamda arşivlenmeli ve takip eden ay TOBB'a gönderilmeli | Karayolu Taşıma Yönetmeliği, Madde 40/31 |
Sürücü kartı
TOBB'un yazısına göre sürücü kartı sahipleri, kartlarında kaydedilen verileri en çok 25 günde bir TOBB'a göndermek zorunda. Aynı yazıda, sürücü kartı verilerinin araç sahibi şirketler tarafından da kart verme otoritesine gönderileceği ve yetki belgesi sahiplerinin bu verilerin aktarılmasından sürücüleriyle birlikte sorumlu olduğu belirtiliyor.
Yani sürücü kartı verisi sadece sürücünün değil, firmanın da sorumluluğunda.
Araç ünitesi
Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nin 40. maddesinin 31. fıkrasına göre yetki belgesi sahipleri; sayısal takograf kullanılması zorunlu olan ve taşıt belgesinde kayıtlı taşıtlarının takograf ünitelerindeki verileri, taşıtın trafiğe çıktığı tarihten itibaren dönemler hâlinde elektronik ortamda arşivlemek ve bu veriyi takip eden ay TOBB'a göndermek zorunda.
Pratik öneri: Sürücü kartlarını her 25 günde bir, araç ünitelerini her ay indirip takip eden ay içinde TOBB'a yüklemek, her iki kuralı da güvenle karşılar.
Neden zamanında indirmek önemli?
Sürücü kartının ve takograf cihazının hafızası sınırlıdır. Hafıza dolduğunda en eski kayıtların üzerine yenileri yazılır. Zamanında indirilmeyen veri geri getirilemez ve denetimde ibraz edilemez.
Veriler nereye gönderilir?
İndirilen sürücü kartı ve araç ünitesi verileri, TOBB'un takograf.tobb.org.tr adresindeki Veri Toplama ve Analiz Sistemi'ne yüklenir. Sistemde anasayfadaki "Dosya Yükleme" alanından indirilen dosya seçilerek yükleme yapılır.
Gönderilmezse ne olur?
Karayolu Taşıma Yönetmeliği'ne göre bu yükümlülüğe uymayan yetki belgesi sahiplerine her taşıt için 2 uyarma verilir.
Veriler ne kadar süre saklanmalı?
Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin 98. maddesine göre araç işletenleri takograf kayıtlarını kayıt tarihinden itibaren:
| Yer | Süre |
|---|---|
| Araçta | 1 ay |
| İşyerinde (işyeri yoksa araçta) | 5 yıl |
saklamak zorunda. Verileri TOBB'a göndermiş olmanız, kendi arşivinizi tutma yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.
7574 sayılı Kanun'a göre kayıtların saklanmasına ilişkin ayrıntılar yeni bir yönetmelikle belirlenecek. Yeni yönetmelik yayımlandığında bu bölüm güncellenecektir.
Sorumluluk kimde?
- Firma (yetki belgesi sahibi): Araç ünitesi verilerini arşivlemek ve TOBB'a göndermekten sorumlu. TOBB'un yazısına göre sürücü kartı verilerinin aktarılmasından da sürücüleriyle birlikte sorumlu.
- Sürücü: Kendi kartındaki verilerin zamanında gönderilmesinden sorumlu.
- Araç işleteni: 2918 sayılı Kanun'a göre takografın çalışır durumda olması ve kurallara uyulması için gerekli tedbirleri almak ve denetlemekle yükümlü.
Kanun ayrıca trafik zabıtasının takograf kayıtlarını veri tabanı üzerinden denetleyebileceğini, işyerinde saklanan kayıtların ise Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı'nın veri tabanı üzerinden denetlenebileceğini öngörüyor. Bu nedenle düzenli indirilen ve gönderilen veri, denetimde firmanın en güçlü dayanağıdır.
Filo sahipleri için kontrol listesi
- Şirket kartınız olsun: Araç ünitesindeki verileri indirmek için TOBB'dan alınan şirket kartı gerekir.
- Sürücü kartlarını 25 günde bir indirin: Her sürücü için bir takvim oluşturun; 25 günü geçirmeyin.
- Araç ünitelerini her ay indirin: Aylık indirme, yönetmelikteki arşivleme ve gönderme yükümlülüğünü güvenle karşılar.
- TOBB'a yükleyin: İndirdiğiniz dosyaları takip eden ay içinde takograf.tobb.org.tr adresine yükleyin.
- Kendi arşivinizi tutun: Kayıtları 1 ay araçta, 5 yıl işyerinizde saklayın.
- Dosyaları inceleyin: Veriyi indirmek tek başına yetmez. Sürüş ve dinlenme süresi ihlallerini görüp sürücülerle paylaşmak, işletenin "gerekli tedbiri aldığını" göstermenin en somut yoludur.
İndirme takvimini otomatik takip edin
Onlarca sürücü ve aracın indirme tarihlerini elle takip etmek hata riskini artırır. tachograph.ai, yüklediğiniz takograf dosyalarını tek yerde arşivler, sürüş ve dinlenme sürelerini sürücü bazında gösterir ve indirme tarihi yaklaşan kart ve araçlar için sizi uyarır. Araç sayısından bağımsız fiyatlandırma ile tüm filonuzu tek pakette yönetebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Sürücü kartı kaç günde bir indirilmeli?
TOBB, sürücü kartı verilerinin en çok 25 günde bir TOBB'a gönderilmesini istiyor. Bu nedenle sürücü kartlarını 25 günü geçirmeden indirmeniz gerekiyor.
Takograf verileri nereye yüklenir?
Kart verme otoritesi olan TOBB'un takograf.tobb.org.tr adresindeki Veri Toplama ve Analiz Sistemi'ne yüklenir.
Takograf verilerini göndermezsem ne olur?
Karayolu Taşıma Yönetmeliği'ne göre araç ünitesi verilerini arşivleyip TOBB'a göndermeyen yetki belgesi sahiplerine her taşıt için 2 uyarma verilir.
Sürücü kartı verisinden sürücü mü firma mı sorumlu?
İkisi birlikte. TOBB'un yazısına göre yetki belgesi sahipleri, sürücülere ait verilerin aktarılmasından sürücüleriyle birlikte sorumlu.
Takograf kayıtları ne kadar süre saklanmalı?
Karayolları Trafik Yönetmeliği'ne göre kayıt tarihinden itibaren 1 ay araçta, 5 yıl işyerinde saklanmalı.
TOBB'a gönderdiysem kendi arşivimi tutmam gerekir mi?
Evet. TOBB'a gönderim ile işyerinde saklama ayrı yükümlülüklerdir; birini yerine getirmek diğerini ortadan kaldırmaz.
Resmî kaynaklar
- Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı — Karayolu Taşıma Yönetmeliği (güncel metin)
- TOBB Takograf Sistemi — Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı'ndan Taşımacılarımıza Duyuru
- TOBB Takograf Sistemi — Veri Toplama ve Analiz Sistemi
- İstanbul Sanayi Odası — TOBB yazısı: Takograf verilerinin gönderilme zorunluluğu
- TBMM — 7574 sayılı Karayolları Trafik Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun
- Karayolları Trafik Yönetmeliği, 18.07.1997 tarihli ve 23053 mükerrer sayılı Resmî Gazete (Madde 98)